Dental implantasiya

İmplant nədir?

İmplant çənə sümüyünə yerləşdirilən və zamanla sümük toxuması ilə birləşən süni diş köküdür. Bu birləşmə prosesi osseointeqrasiya adlanır.

Sağalma dövründən sonra implanta abatment adlanan birləşdirici hissə, onun üzərinə isə qapaq (tac), körpü və ya protez bərkidilir. Beləliklə bərpa olunan diş təbii diş kimi kök və tac hissəsindən ibarət olur: implant sümük və diş əti içərisində qalır, görünən hissə isə dişin rənginə və formasına uyğun hazırlanan qapaqdır.

İmplantlar biouyğun titan və onun ərintilərindən hazırlanır. İmplant sisteminin və üzərindəki konstruksiyanın seçimi klinik vəziyyətə görə həkimlə birlikdə müəyyən edilir.

Nə vaxt tövsiyə olunur?

• Bir dişin itkisi — qonşu sağlam dişlərə heç bir müdaxilə etmədən, onları yonmadan bərpa üçün.
• Ard-arda bir neçə dişin itkisi — implantlar üzərində körpü ilə; məsələn, iki implant üzərində üç dişlik körpü.
• Arxa dişlərin itkisi — arxada dayaq diş qalmadıqda ənənəvi körpü mümkün olmur, implant isə sabit bərpaya imkan verir.
• Tam dişsiz çənə — implantlara bərkidilən sabit və ya çıxan protezlərlə.
• Çıxan protezin tutmaması — protezin implantlara bərkidilməsi onun sabit dayanmasını təmin edir.

Niyə itirilmiş diş bərpa olunmalıdır?

Hətta bir dişin itkisi zamanla bütün dişləmə sisteminə təsir edə bilər:

• Çeynəmə yükü qalan dişlərə qeyri-bərabər paylanır, insan qidanı daha çox bir tərəfdə çeynəməyə başlayır.
• Diş olmayan nahiyədə çənə sümüyü lazımi yükü almadığı üçün tədricən əriyir və həcmi azalır.
• Qonşu dişlər boşluğa doğru əyilə, dişlər arasında boşluqlar yarana, dişləm pozula bilər.
• Qida kifayət qədər çeynənmədikdə həzm sisteminə əlavə yük düşür.
• Ön dişlərin itkisi nitqə və gülüşün estetikasına təsir edir.

İmplant çeynəmə yükünü sümüyə ötürdüyü üçün həmin nahiyədə sümüyün qorunmasına kömək edir.

Müalicə mərhələləri

1. Müayinə və diaqnostika

   Ağız boşluğu müayinə olunur, rentgen və ya 3D tomoqrafiya ilə sümüyün hündürlüyü, eni və keyfiyyəti qiymətləndirilir. Ümumi sağlamlıq vəziyyəti, qəbul edilən dərmanlar və xroniki xəstəliklər dəqiqləşdirilir.

2. Hazırlıq

   Lazım olduqda ağız boşluğunun sanasiyası aparılır: bərpası mümkün olmayan dişlər çəkilir, digər dişlər müalicə olunur. Sümük çatışmazlığı varsa, sümük artırma planlaşdırılır.

3. Cərrahi mərhələ

   İmplant yerli anesteziya altında, steril şəraitdə çənə sümüyünə yerləşdirilir. Sadə hallarda bir implantın yerləşdirilməsi çox vaxt aparmır; dəqiq müddət klinik vəziyyətdən və implantların sayından asılıdır.

4. Sağalma dövrü

   İmplant sümüklə birləşir. Bu mərhələ adətən 2–4 ay davam edir, sümük artırma aparıldıqda isə daha uzun ola bilər.

5. Ortopedik mərhələ

   Diş əti formalaşdırıcısı qoyulur, ölçülər götürülür və implantın üzərinə qapaq, körpü və ya protez bərkidilir.

Diş çəkildiyi gün implantasiya

Uyğun klinik şərtlər olduqda implant diş çəkildiyi seansda yerləşdirilə bilər — buna dərhal (immediat) implantasiya deyilir. Bu üsul düzgün seçilmiş pasiyentlərdə müalicə müddətini qısaldır və sümük toxumasının qorunmasına kömək edir.

Bu qərar yalnız klinik və rentgen müayinəsi əsasında verilir. Dərhal implantasiya haqqında ətraflı.

Tam dişsiz çənənin bərpası

Çənədə heç bir diş qalmadıqda belə implantlar vasitəsilə funksional və estetik dişlərə sahib olmaq mümkündür. Sümük toxuması kifayət etdikdə implantlara bərkidilən, ağızdan çıxarılmayan sabit protezlər hazırlanır — bu, yaxşı çeynəmə təmin edir və sümük əriməsinin qarşısını almağa kömək edir.

Sümük həcmi məhdud olduqda daha az sayda implanta bərkidilən protez variantları nəzərdən keçirilir. Belə protez gündəlik istifadədə sabit dayanır və adi çıxan protezə nisbətən daha etibarlı tutulur.

İmplantların sayı və protezin növü sümüyün vəziyyətinə, dişləmə xüsusiyyətlərinə və pasiyentin gözləntilərinə görə fərdi müəyyən edilir.

Xroniki xəstəliyi olan pasiyentlər

Ürək-damar xəstəlikləri və ya şəkərli diabet implantdan birbaşa imtina etmək demək deyil. Belə hallarda müalicə əvvəlcədən daha diqqətli planlaşdırılır:

• Lazım olduqda kardioloqla məsləhətləşmə
• Əlavə analiz və müayinələr
• Yerli anesteziya altında, minimal invaziv üsullarla işləmək
• Əməliyyat zamanı stresin və arterial təzyiqin nəzarətdə saxlanması

Şəkərli diabeti olan pasiyentlərə də müəyyən şərtlər nəzərə alınmaqla implant qoymaq mümkündür; qərar ümumi vəziyyət qiymətləndirildikdən sonra fərdi qaydada verilir. Ürək-damar xəstəlikləri və implant haqqında ətraflı.

Sağalma və qulluq

Əməliyyatdan sonra keyləşdiricinin təsiri keçdikdə yüngül ağrı, şişkinlik və narahatlıq normal hal sayılır və adətən bir neçə gün ərzində azalır. Həkimin təyin etdiyi dərmanlar bu dövrü rahat keçirməyə kömək edir.

• İlk 2–3 gün implant olan nahiyəni ehtiyatla fırçalayın.
• Yeməyi implant olmayan tərəfdə çeynəyin.
• Yara sağalana qədər isti, sərt, bol ədviyyatlı və qıcıqlandırıcı qidalardan çəkinin.
• Həkimin təyinatlarına — dərman qəbuluna və ağız yaxalama qaydalarına — dəqiq əməl edin.

İmplantdan sonra qulluq üzrə ətraflı tövsiyələr.

Tez-tez verilən suallar